Artykuł aktualizowany: 23.09.2025
Śmierć bliskiej osoby w domu to sytuacja niezwykle trudna emocjonalnie, ale jednocześnie wymagająca podjęcia konkretnych działań formalnych. Wiele osób nie wie, kto stwierdza zgon w domu, jakie obowiązują przepisy oraz jak wygląda cała procedura. Poniżej przedstawiamy najważniejsze informacje dotyczące tego, jak przebiega stwierdzenie zgonu przez lekarza, jakie są zasady postępowania i co należy zrobić krok po kroku.
Stwierdzenie zgonu – przepisy
Obowiązek stwierdzenia zgonu reguluje w Polsce ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, a także przepisy dotyczące działalności ratowników medycznych. W myśl obowiązujących regulacji:
- stwierdzenie zgonu przez lekarza jest podstawą do wystawienia karty zgonu,
- lekarz powinien tego dokonać w ciągu maksymalnie 12 godzin od wezwania,
- karta zgonu stanowi dokument umożliwiający dalsze czynności, w tym wydanie aktu zgonu w Urzędzie Stanu Cywilnego.
Warto pamiętać, że od 2023 roku obowiązują także przepisy pozwalające w określonych sytuacjach na stwierdzenie zgonu przez ratownika medycznego – dotyczy to jednak wyłącznie przypadków śmierci podczas akcji ratunkowej.
Kto stwierdza zgon w domu w praktyce?
Najczęściej do stwierdzenia zgonu w domu wzywany jest:
- lekarz rodzinny (jeśli śmierć nastąpiła w godzinach pracy przychodni),
- lekarz dyżurny z ośrodka zdrowia (jeśli lekarz rodzinny jest nieosiągalny),
- zespół ratownictwa medycznego z lekarzem, gdy zgon nastąpił w nocy lub dni wolne od pracy.
Lekarz, po przeprowadzeniu oględzin i weryfikacji dokumentacji medycznej pacjenta, wystawia kartę zgonu. Jeśli jednak istnieją przesłanki, że śmierć nie nastąpiła z przyczyn naturalnych, lekarz nie wystawia tego dokumentu i wzywa policję oraz prokuraturę.
Stwierdzenie zgonu w domu to najczęściej zadanie dla lekarza rodzinnego lub lekarza dyżurującego w ośrodku zdrowia.
Stwierdzenie zgonu – procedura krok po kroku
- Wezwanie lekarza lub pogotowia – w zależności od pory dnia i dostępności przychodni.
- Oględziny ciała i analiza dokumentacji medycznej – lekarz ustala przyczyny zgonu.
- Wystawienie karty zgonu – dokumentu niezbędnego do dalszych czynności.
- Zgłoszenie zgonu do zakładu pogrzebowego – odbiór ciała i rozpoczęcie przygotowań.
- Rejestracja zgonu w Urzędzie Stanu Cywilnego – należy to zrobić w ciągu 24 godzin od otrzymania karty zgonu.
Karta zgonu najczęściej wystawiana jest przez lekarza, który w ciągu ostatnich 30 dni udzielał pacjentowi świadczeń. Jeżeli nie jest to możliwe, dokument może wystawić lekarz wezwany na miejsce lub dyżurujący w najbliższym ośrodku zdrowia.
Dowiedz się więcej o naszej usłudze sprzątania mieszkania przed pogrzebem
Czy ratownik medyczny może stwierdzić zgon?
Od 22 czerwca 2023 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące zawodu ratownika medycznego. Zgodnie z nimi, ratownik medyczny może stwierdzić zgon tylko wtedy, gdy nastąpił on w trakcie prowadzonej akcji ratunkowej. W takim przypadku karta zgonu zostaje wystawiona bez konieczności wzywania lekarza.
Jeśli jednak ratownicy przyjeżdżają na miejsce i zastają już osobę zmarłą, to w dalszym ciągu konieczne jest wezwanie lekarza, który przeprowadzi formalną procedurę.
Zgon w domu – kiedy należy wezwać policję?
Nie zawsze wystarczy wezwanie lekarza. W przypadku podejrzenia, że śmierć mogła być wynikiem przestępstwa, wypadku lub działania osób trzecich, należy niezwłocznie poinformować numer alarmowy 112. Policja i prokurator przyjeżdżają wtedy na miejsce, a ciało kierowane jest do Zakładu Medycyny Sądowej w celu przeprowadzenia sekcji zwłok.
Zgon a nieszczęśliwy wypadek — co trzeba wiedzieć?
Jeśli w domu dojdzie do nieszczęśliwego wypadku, który mógł zakończyć się śmiercią, na miejsce należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. Lekarz podejmie działania mające na celu uratowanie życia, a jeśli będzie to niemożliwe, to stwierdzi zgon. O tym, jak będą przebiegały dalsze działania, zadecyduje policja oraz prokuratura.
Jeśli do wypadku przyczynią się osoby trzecie, to niezbędne będzie wykonanie sekcji zwłok. Jeśli nie wykaże ona nieprawidłowości, to lekarz wystawi kartę zgonu, a najbliżsi będą mogli podjąć dalsze kroki w celu organizacji uroczystości pogrzebowych.
Jakie dokumenty są potrzebne po stwierdzeniu zgonu?
Aby zarejestrować zgon w Urzędzie Stanu Cywilnego i otrzymać akt zgonu, należy przygotować:
- kartę zgonu,
- dokument tożsamości zmarłego,
- dokument tożsamości osoby zgłaszającej,
- wniosek o wydanie aktu zgonu.
Na podstawie aktu zgonu można następnie ustalać szczegóły pochówku w parafii lub zakładzie pogrzebowym.
Formalności po zmarłej osobie już są dość przytłaczające – warto w takim momencie skorzystać z pomocy specjalistów od sprzątania po zmarłych, aby nie dokładać sobie zmartwień i obowiązków.
Stwierdzenie zgonu – przepisy i procedura jasno określają, że zgon w domu potwierdza lekarz, a tylko w szczególnych sytuacjach także ratownik medyczny. Formalne potwierdzenie śmierci jest niezbędne, aby rodzina mogła otrzymać kartę zgonu, zgłosić zgon w urzędzie i zorganizować uroczystość pogrzebową.
Choć sytuacja ta jest bardzo trudna emocjonalnie, znajomość zasad pozwala bliskim szybciej i sprawniej dopełnić formalności oraz uniknąć dodatkowego stresu.
- województwo pomorskie (m.in. Gdańsk, Sopot, Gdynia, Pruszcz Gdański, Malbork, Słupsk, Wejherowo)
- województwo dolnośląskie (m.in. Wrocław, Wałbrzych, Legnica, Jelenia Góra)
- województwo opolskie (m.in. Opole, Strzelce Opolskie, Prudnik, Kędzierzyn-Koźle, Nysa, Brzeg, Kluczbork)
- województwo śląskie (m.in. Katowice, Gliwice, Bielsko-Biała, Częstochowa, Bytom, Tychy, Chorzów, Sosnowiec)
- województwo lubelskie (m.in. Lublin, Biała Podlaska, Chełm, Zamość)
- województwo lubuskie (m.in. Lubsko, Gorzów Wielkopolski, Żagań, Zielona Góra, Kostrzyn nad Odrą)
- województwo warmińsko-mazurskie (m.in. Olsztyn, Pasłęk, Bartoszyce, Ostróda, Elbląg, Szczytno, Braniewo)
- województwo łódzkie (m.in. Łódź, Brzeziny, Piotrków Trybunalski, Kutno, Łask, Aleksandrów Łódzki, Skierniewice, Radomsko, Zgierz, Wieluń, Sieradz, Pabianice, Tomaszów Mazowiecki, Rawa Mazowiecka)
- województwo podkarpackie (m.in. Mielec, Dębica, Rzeszów, Stalowa Wola, Przemyśl)
- województwo mazowieckie (m.in. Warszawa, Radom, Wołomin, Płock, Pruszków, Siedlce, Legionowo, Pułtusk, Ostrołęka, Piaseczno, Sulejówek, Płońsk, Mława)
- województwo podlaskie (m.in. Białystok, Suwałki, Augustów, Łomża)
- województwo wielkopolskie (m.in. Poznań, Kalisz, Luboń, Piła, Swarzędz, Konin, Jarocin, Ostrów Wielkopolski, Gniezno, Leszno)
- województwo zachodniopomorskie (m.in. Szczecin, Koszalin, Świnoujście, Kołobrzeg, Stargard)
- województwo małopolskie (m.in. Kraków, Zakopane, Nowy Targ, Nowy Sącz, Oświęcim, Olkusz, Tarnów)
- województwo świętokrzyskie (m.in. Kielce, Sandomierz, Starachowice, Końskie, Ostrowiec Świętokrzyski, Jędrzejów, Skarżysko-Kamienna, Busko-Zdrój, Staszów)
- województwo kujawsko-pomorskie (m.in. Bydgoszcz, Toruń, Włocławek, Brodnica, Grudziądz, Inowrocław)
